Celem niniejszej publikacji jest przedstawienie okoliczności, które stanowiły podstawę do oceny zagrożenia dla życia lub zdrowia wielu osób przez sądy powszechne, w postepowaniach karnych prowadzonych w sprawach o sprowadzenie pożaru lub jego bezpośredniego niebezpieczeństwa. Książka nie jest pracą stricte naukową, lecz popularyzującą wiedzę z zakresu problematyki opiniowania spraw przez biegłych sądowych z dziedziny pożarnictwa, w postępowaniach karnych. Publikacja przeznaczona jest dla biegłych sądowych z dziedziny pożarnictwa, kandydatów na tych biegłych oraz innych osób, których interesuje prawno-karna problematyka pożarów.

SPIS TREŚCI

Wprowadzenie
ROZDZIAŁ I. CZYNNIKI STWARZAJĄCE ZAGROŻENIE DLA ŻYCIA I ZDROWIA LUDZKIEGO PODCZAS POŻARU
1. Zagrożenie pożarem
2. Zagrożenie spowodowane toksycznymi produktami spalania
3. Zagrożenia spowodowane wysoką temperaturą i promieniowaniem cieplnym
4. Zagrożenia spowodowane niedoborem tlenu
5. Zagrożenia spowodowane ograniczoną widocznością
6. Zagrożenie spowodowane uszkodzeniem konstrukcji obiektu lub jego elementów
6.1. Konstrukcje żelbetowe i betonowe
6.2. Konstrukcje stalowe i aluminiowe
6.3. Konstrukcje drewniane
6.4. Elementy wykonane ze szkła
6.5. Elementy wykonanie z tworzyw sztucznych
6.6. Wybuchy w obiektach budowlanych
7. Zagrożenie spowodowane hałasem
ROZDZIAŁ II. SPROWADZENIE POŻARU I JEGO  NIEBEZPIECZEŃSTWA
1. Sprowadzenie pożaru stwarzającego zagrożenie dla życia lub zdrowia wielu osób (art. 163 § 1 pkt 1 k.k.)
2. Sprowadzenie bezpośredniego niebezpieczeństwa  pożaru stwarzającego zagrożenie dla życia i zdrowia wielu osób (art. 164 § 1 k.k.)
3. Różnica między spowodowaniem pożaru, a sprowadzeniem bezpośredniego niebezpieczeństwa pożaru
Teza 1. Wytworzenie sytuacji, która w normalnym biegu wydarzeń obiektywnie doprowadzi do powstania stanu bezpośrednio grożącego powstaniem zdarzenia
Teza 2. W przypadku art. 163 § 1 k.k. sprawca w sposób zawiniony powoduje pożar mający cechy powszechności, zaś w przypadku art. 164 § 1 k.k. sprawca sprowadza realne niebezpieczeństwo takiego pożaru
Teza 3. Bliskość zagrożenia dla życia lub zdrowia wielu osób albo mienia w wielkich rozmiarach
Teza 4. Sprowadzenie niebezpieczeństwa zdarzenia określonego w art. 163 k.k. jest fazą poprzedzającą wejście w realizację znamion czynu z art. 163 k.k.
ROZDZIAŁ III. WYJAŚNIENIE ZNAMION PRZESTĘPNEGO SPROWADZENIA ZDARZEŃ Z ART. 163 K.K. W ORZECZNICTWIE SĄDOWYM
1. Pojęcie „sprowadza”
Teza 2. Czynność sprawcza określona słowem “sprowadza” obejmuje swoim zakresem wszystkie możliwe ludzkie postępowania
Teza 3. Sprowadzenie niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia to nie tylko sytuacja, w której sprawca swoim zachowaniem wywołuje pewne zdarzenie dla tych dóbr niebezpieczne
Teza 4. Sprowadzeniem zdarzenia jest każde zachowanie, które wywołuje je bezpośrednio lub pośrednio
2. Pojęcia „ognia” i „pożaru”
Teza 1. Opanowanie pożaru wymaga znacznych wysiłków
Teza 2. Pożarem nie jest jakikolwiek ogień
Teza 3. Ogień ma charakter statyczny a pożar dynamiczny
Teza 4. „Pożar” nie jest tym samym co „ogień”
Teza 5. Zagrożenie pożarem musi występować aktualnie
Teza 6. Pożar charakteryzuje się istotnymi rozmiarami
Teza 7. Kryterium oceny czy wystąpił pożar jest sposób jego ugaszenia
Teza 8. Pojęcie pożaru można sprowadzić do wskazania cech wyróżniających ten rodzaj ognia
Teza 9. Pożar nie powinien być rozumiany jako samo wzniecenie ognia
Teza 10.Ogień trwający krótki czas może być pożarem
3. Pojęcia „eksplozji”, „materiałów wybuchowych”, „materiałów łatwopalnych”, „innego gwałtownego wyzwolenia energii” oraz „substancji trujących”
Teza 1. Zakres znaczeniowy znamienia w postaci „eksplozji” oraz „materiałów łatwopalnych”
Teza 2. Materiały wybuchowe
Teza 3. Inne gwałtowne wyzwolenie energii
Teza 4. Substancje trujące
4.  Pojęcie „wielu osób”
Teza 1. „Wiele osób” to co najmniej 6 osób
Teza 2. „Wiele osób” to co najmniej 10 osób
Teza 3. „Wiele osób” to co najmniej 6 do 10 osób
Teza 4. „Wiele osób” to nie 5 osób
Teza 5. „Wiele” oznacza grupę mniej niż 10 osób
Teza 6. “Wiele osób” to więcej niż kilka
Teza 7. Pojęcie „wielu osób” należy analizować w kontekście pojęć „kilka” i „parę”
Teza 8. Pojęcie “wielu osób” opiera się na argumentach lingwistycznych
Teza 9. Określane są jedynie orientacyjne wartości liczbowe wielości
Teza 10. Zagrożenia „dla wielu osób” nie sprowadza się jedynie do ustalenia znaczenia terminu „wiele”
Teza 11. Nie ma możliwości sztywnego zakreślenia ram znamienia „wielu osób”
Teza 12. Istotna jest liczba potencjalnych, a nie rzeczywistych ofiar
Teza 13. Do kręgu osób zagrożonych nie wlicza się osoby sprawcy
Teza 14. Narażenie życia lub zdrowia strażaków zmierzające do stłumienia ognia nie należy do istoty przestępstwa sprowadzenia pożaru
5. Pojęcie „bezpośrednie niebezpieczeństwo”
Teza 1. Bezpośrednie niebezpieczeństwo w rozumieniu art. 164 k.k. to niebezpieczeństwo grożące wprost
Teza 2. „Określenie bezpośrednie”
Teza 3. Nie można stawiać znaku równości między pojęciami „bezpośredni” a „potencjalny”
ROZDZIAŁ IV. OKOLICZNOŚCI MAJĄCE ZNACZENIE DO OCENY ZAGROŻENIA ZDARZENIA DLA ŻYCIA LUB ZDROWIA WIELU OSÓB (ART. 163 § KK)
1.  Przykłady, w których doszło do pożaru zagrażającego życiu lub zdrowiu wielu osób
1.1. Pożar w mieszkaniu
1.2. Pożar w mieszkaniu
1.3. Pożar w mieszkaniu
1.4. Pożar w mieszkaniu
1.5. Pożar w mieszkaniu
1.6. Pożar w mieszkaniu
1.7. Pożar w mieszkaniu
1.8. Pożar na klatce schodowej budynku mieszkalnego
1.9. Pożar na klatce schodowej w budynku mieszkalnym
1.10. Pożar na korytarzu budynku mieszkalnego
1.11. Pożary w piwnicach budynków mieszkalnych
1.12. Pożar samochodów na parkingu
2.  Przykład, w którym nie doszło do pożaru zagrażającego życiu lub zdrowiu wielu osób
2.1. Pożar w kotłowni szpitala
3. Przykłady, w których nie doszło do pożaru i innego zdarzenia zagrażającego życiu lub zdrowiu wielu osób
3.1. Pożary w budynkach mieszkalnych
3.2. Wybuch i pożar w mieszalni farb
Podsumowanie
ROZDZIAŁ V. OKOLICZNOŚCI MAJĄCE ZNACZENIE DO OCENY BEZPOŚREDNIEGO NIEBEZPIECZEŃSTWA  ZDARZENIA DLA ŻYCIA LUB ZDROWIA WIELU OSÓB (ART. 164 § 1 K.K.) 
1. Przykłady, w których doszło do bezpośredniego niebezpieczeństwa pożaru zagrażającego życiu lub zdrowiu wielu osób
1.1. Podpalenie w mieszkaniu
1.2. Podpalenie na strychu budynku mieszkalnego
1.3. Podpalenie na klatce schodowej budynku mieszkalnego
1.4. Podpalenie w sklepie
1.5. Zwarcie w instalacji elektrycznej w kościele
2. Przykłady, w których doszło do bezpośredniego niebezpieczeństwa pożaru oraz innego zdarzenia    zagrażających życiu lub zdrowiu wielu osób
2.1. Rozlanie benzyny i spowodowanie ulatniania się gazu w budynku publicznym
2.2. Składowanie odpadów niebezpiecznych, w tym łatwopalnych na posesji
2.3. Składowanie odpadów niebezpiecznych, w tym łatwopalnych na posesji
3. Przykłady, w którym nie doszło do bezpośredniego niebezpieczeństwa pożaru oraz innego zdarzenia zagrażających życiu lub zdrowiu wielu osób
3.1. Samozapalenie odpadów składowanych w hali produkcyjnej
3.2. Nielegalne podłączenie gazu ziemnego w budynku mieszkalnym
Podsumowanie
Zakończenie


e-book – POŻARY SAMOCHODÓW. Wykaz marek, typów i modeli samochodów wyprodukowanych w latach 2002-2022, które stwarzają zagrożenie powstania pożaru – PDF

Spis treści

  • Wstęp
  • AUDI
  • BMW
  • CHEVROLET
  • CHRYSLER
  • CITROËN
  • DACIA
  • DODGE
  • FERRARI
  • FIAT
  • FORD
  • HONDA
  • HYUNDAI
  • JAGUAR
  • JEEP
  • KIA
  • LAND ROVER
  • LEXUS
  • MASERATI
  • MAZDA
  • MERCEDES
  • MINI
  • NISSAN
  • OPEL
  • PEUGOET
  • RENAULT
  • SEAT
  • SKODA
  • SUBARU
  • SUZUKI
  • TOYOTA
  • VOLKSWAGEN
  • VOLVO

Ze wstępu do książki:

W e-booku, na podstawie informacji zawartych w zgłoszeniach przedsiębiorców do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, opracowano i przedstawiono wykaz marek, typów i modeli samochodów wyprodukowanych w latach 2002-2022 wraz z opisem ich wad fabrycznych, które mogą powodować pożary. Wykaz sporządzony jest w formie tabelarycznej, opracowanej osobno dla danej marki samochodu, w porządku alfabetycznym. W wykazie znajduje się ponad trzydzieści marek pojazdów, w tym kilkaset typów i modeli wraz ze wskazaniem przyczyn mogących powodować ich pożary. Taki układ tabel umożliwia ekspertowi badającemu pojazd w związku z zaistniałym pożarem, na szybkie sprawdzenie, czy dany model i typ samochodu został objęty kampanią naprawczą producenta. W konsekwencji pozwala to na ukierunkowanie dalszego zakresu postępowania oraz badań eksperckich, zmierzających do ustalenia przyczyny powstania pożaru pojazdu.

Opracowanie kierowane jest do biegłych sądowych z zakresu pożarnictwa oraz innych osób, które z racji wykonywania pracy eksperckiej uczestniczą w procesie ustalania przyczyn pożarów pojazdów samochodowych.

Zamówienie należy składać na adres mailowy: biuro.sbbp@tlen.pl


Spis treści

I. ZJAWISKO SAMONAGRZEWANIA I SAMOZAPALENIA
1. Samonagrzewanie
2. Samozapalenie
Spis literatury

II. PRODUKTY ROŚLINNE

1. Proces samozapalenia

2. Siano
2.1. Zagrożenie samozapaleniem
2.2. Proces samonagrzewania
2.3. Czasookresy do samozapalenia
2.4. Badania doświadczalne
2.4.1. Przykłady badań
2.5. Dochodzenie popożarowe
2.6. Zabezpieczenie materiału do badań kryminalistycznych
2.7. Badania kryminalistyczne
2.7.1. Przykład badań kryminalistycznych
2.8. Przykłady pożarów połączonych z badaniem kryminalistycznym
2.9. Przykłady pożarów

3. Słoma
3.1. Zagrożenie samozapaleniem
3.2. Wnioski z badań doświadczalnych
3.3. Przykład pożaru połączony z badaniem kryminalistycznym
3.4. Przykłady pożarów

4. Susz z zielonek
4.1. Zagrożenie samozapaleniem
4.2. Proces samonagrzewania
4.3. Przykłady pożarów

5. Ziarna zbóż
5.1. Zagrożenie samozapaleniem
5.2. Proces samonagrzewania
5.3. Przykłady badań doświadczalnych
5.4. Dochodzenie popożarowe

6. Nasiona roślin oleistych
6.1. Zagrożenie samozapaleniem
6.1.1. Zagrożenie samozapaleniem w ładowniach statków
6.2. Proces samonagrzewania
6.3. Badanie doświadczalne
6.4. Przykłady pożarów

7. Wysłodki buraczane
7.1. Zagrożenie samozapaleniem
7.2. Przykład pożaru

8. Juta
8.1. Zagrożenie samozapaleniem
8.2. Przykłady pożarów

9. Len
9.1. Zagrożenie samozapaleniem
9.2. Przykłady pożarów

10. Koniczyna
10.1. Proces samonagrzewania

11. Lucerna
11.1. Przykład pożaru

12. Tytoń
12.1. Proces nagrzewania
13. Otręby zbożowe
14. Śruta poekstrakcyjna

Spis literatury

III. ODPADY DRZEWNE

1. Charakterystyka odpadów drzewnych

2. Biomasa drzewna
2.1. Zagrożenie samozapaleniem
2.2. Proces samonagrzewania

3. Zrębki drzewne
3.1. Zagrożenie samozapaleniem
3.2. Proces samonagrzewania
3.3. Dochodzenie popożarowe
3.4. Przykłady pożarów

4. Trociny i wióry
4.1. Zagrożenie samozapaleniem
4.2. Przykład badania doświadczalnego
4.3. Przykłady pożarów

Spis literatury

IV. WĘGLE KOPALNE I DRZEWNE

1. Charakterystyka węgla kopalnego
1.1. Zagrożenie samozapaleniem
1.2. Proces samozapalenia

2. Węgiel kamienny
2.1. Proces samozapalenia
2.2. Czynniki wpływające na samozapalenie
2.3. Czasookresy do samozapalenia
2.4. Badania doświadczalne
2.4.1. Przykłady badań doświadczalnych
2.5. Dochodzenie popożarowe
2.6. Badania kryminalistyczne
2.7. Przykład pożaru

3. Odpady powęglowe
3.1. Pożary odpadów powęglowych
3.2. Proces samozapalenia

4. Węgiel brunatny
4.1. Zagrożenie samozapaleniem
4.2. Badania doświadczalne
4.3. Przykład pożaru

5. Węgiel drzewny
5.1. Proces samozapalenia
5.2. Badanie podatności węgla na samonagrzewanie
5.3. Wnioski z badań doświadczalnych
5.4. Przykłady pożarów

6. Torf w hałdach
6.1. Zagrożenie samozapaleniem
6.2. Proces samonagrzewania
6.3. Warunki samozapalenia
6.4. Przebieg samozapalenia
6.5. Przykłady badań doświadczalnych
6.6. Przykład pożaru
Spis literatury

V. NAWOZY MINERALNE

1. Charakterystyka nawozów mineralnych
1.1. Zagrożenie samozapaleniem
1.2. Proces samozapalenia
1.3. Dochodzenie popożarowe
1.4. Zabezpieczenie materiału do badań kryminalistycznych
1.5. Badania kryminalistyczne
1.6. Przykłady pożarów
Spis literatury

VI. OLEJE I NATŁUSZCZONE TKANINY

1. Tłuszcze i oleje
1.1. Zagrożenie samozapaleniem
1.2. Przykład pożaru połączony z badaniem kryminalistycznym
1.3. Przykład pożaru
2. Pokosty
2.1. Zagrożenie samozapaleniem
2.2. Przykłady badań doświadczalnych
2.3. Przykłady pożarów połączonych z badaniami kryminalistycznymi
2.4. Przykład pożaru
3. Natłuszczone tkaniny
3.1. Zagrożenie samozapaleniem
3.2. Proces samozapalenia
3.3. Przykłady badań doświadczalnych
3.4. Dochodzenie popożarowe
3.5. Zabezpieczenie materiału dowodowego do badań kryminalistycznych
3.6. Badania kryminalistyczne
3.7. Przykłady pożarów połączonych z badaniami  kryminalistycznymi
3.8. Przykłady pożarów
Spis literatury

VII. MĄCZKI

1. Mączka rybna
1.1. Zagrożenie samozapaleniem
1.2. Proces samozapalenia
1.3. Dochodzenie popożarowe
2. Mączka paszowo-witaminowa
2.1. Zagrożenie samozapaleniem
2.2. Przykłady pożarów
Spis literatury

VIII. SUBSTANCJE CHEMICZNE I MIESZANINY SAMOZAPALNE

1. Samozapalenie substancji chemicznych
1.1. Podział substancji chemicznych ze względu na zdolność do samozapalenia
1.2. Nadtlenki organiczne
2. Związki silnie reaktywne
3. Materiały piroforyczne
3.1. Fosfor i jego związki
4. Przykłady pożarów
5. Mieszaniny samozapalne
5.1. Podpalenia za pomocą mieszanin samozapalnych
5.2. Zabezpieczenie materiału dowodowego do badań kryminalistycznych
5.3. Przykład pożaru
Spis literatury

IX. METALE I ZWIĄZKI PIROFORYCZNE

1. Metale
1.1. Zagrożenie samozapaleniem
1.2. Sód i potas
1.3. Magnez
1.3.1. Samozapalenie magnezu
1.4. Metale piroforyczne
1.5. Dochodzenie popożarowe
1.6. Przykłady pożarów
2. Siarczki żelaza
2.1. Zagrożenie samozapaleniem
2.2. Proces samonagrzewania
Spis literatury

X. PYŁY

1. Charakterystyka pyłów
1.1. Proces samonagrzewania
1.2. Zagrożenie samozapaleniem
1.3. Badania doświadczalne
2. Pyły spożywcze
3. Pył węglowy
3.1. Zagrożenie samozapaleniem
3.2. Przykład pożaru połączony z badaniem kryminalistycznym
Spis literatury

ZAŁĄCZNIKI

Ze wstępu do książki:

Opracowanie jest pierwszym w Polsce wydawnictwem zwartym podejmującym tak szeroko problematykę przyczyn pożarów powstałych w wyniku samozapalenia.

Książka składa się z dziesięciu rozdziałów, w których w sposób syntetyczny przedstawiono omawianą problematykę. W załączniku, na końcu książki, przedstawiono wykaz materiałów stałych i cieczy charakteryzujących się skłonnościami do samonagrzewania i samozapalenia oraz wykaz materiałów, które nie powinny być razem składowane. Opracowanie zawiera ponadto 17 tabel i 21 rycin.

Publikacja nie jest pracą stricte naukową, lecz popularyzującą wiedzę z zakresu przyczyn powstawania pożarów w wyniku samozapalenia. Na podstawie dostępnej autorowi literatury, omówiono te zjawiska zachodzące w niektórych substancjach i materiałach, które świadczą o samonagrzewaniu i samozapaleniu.

Zawarte w książce treści mogą być pomocne podczas badań przyczyn i okoliczności powstawania pożarów.

Książka kierowana jest przede wszystkim do biegłych sądowych z dziedziny pożarnictwa (ochrony przeciwpożarowej), kandydatów na tych biegłych, strażaków pionu kontrolno-rozpoznawczego Państwowej Straży Pożarnej, a także innych osób zajmujących się zawodowo problematyką ustalania przyczyn pożarów.


Ze wstępu do książki:

W przedmiotowym opracowaniu omówione zostały wykroczenia związane z popełnianiem czynów zabronionych  w przepisach przeciwpożarowych z art. 82 § 1, § 3-5 i § 6 Kodeksu wykroczeń oraz wykroczenia związane z zaniedbaniem obowiązków spoczywających na właścicielu budynku w zakresie ochrony przeciwpożarowej z art. 82 § 2 ww. Kodeksu.

Książkę opracowano na podstawie dostępnej literatury przedmiotu oraz dwudziestu wyroków sądowych wraz z uzasadnieniami – spraw rozpoznawanych przez wydziały karne sądów pierwszej i drugiej instancji. Okres wydania tych orzeczeńw obejmuje lata 2014 – 2021.

Publikacja nie jest pracą stricte naukową, lecz popularyzującą wiedzę dotyczącą problematyki wykroczeń z zakresu ochrony przeciwpożarowej.

Książka przeznaczona jest przede wszystkim dla funkcjonariuszy pożarnictwa Państwowej Straży Pożarnej, którzy zajmują się kontrolą przestrzegania przepisów przeciwpożarowych, wstępnym ustalaniem nieprawidłowości, które przyczyniły się do powstania pożaru, funkcjonariuszy Policji wykonujących czynności w sprawach o wykroczenia a także innych osób, których interesuje problematyka wykroczeń z zakresu ochrony przeciwpożarowej oraz działalność sądów w tej materii.

Spis treści:

Wstęp

I. WYKROCZENIA Z ZAKRESU OCHRONY PRZECIWPOŻAROWEJ

1. Przemiany przepisów o wykroczenia z zakresu ochrony przeciwpożarowej.
2. Niewykonywanie obowiązków przeciwpożarowych z art. 82 k.w
3. Zbieg wykroczeń z zakresu ochrony przeciwpożarowej.

II. PRZESTĘPSTWA A WYKROCZENIA Z ZAKRESU OCHRONY PRZECIWPOŻAROWEJ

1. Przestępstwa a wykroczenia w sprawach o pożary.
2. Obszar styku przestępstw i wykroczeń.
3. Kwalifikacja prawna czynu z art. 82 k.w. jako przestępstwa z art. 163 § 1 pkt 1, art. 164 k.k. oraz 228 k.k.

III. CHARAKTERYSTYKA CZYNÓW ZABRONIONYCH ZWIĄZANYCH Z ZAPEWNIENIEM BEZPIECZEŃSTWA POŻAROWEGO

1. Dokonywanie czynności, które mogą spowodować pożar, jego rozprzestrzenianie się, utrudnienie prowadzenia działania ratowniczego lub ewakuacji – art. 82 § 1 k.w
2. Niedopełnienie obowiązków przez osobę obowiązaną na podstawie przepisów o ochronie przeciwpożarowej do zapewnienia warunków ochrony przeciwpożarowej obiektu lub terenu – art. 82 § 2 k.w.
3. Zakaz na terenie lasów, na terenach śródleśnych, na obszarze łąk, torfowisk i wrzosowisk, jak również w odległości do 100 m od nich rozniecania ognia poza miejscami wyznaczonymi do tego celu albo palenia tytoniu, z wyjątkiem miejsc na drogach utwardzonych i miejsc wyznaczonych do pobytu ludzi – art. 82 § 3 k.w.
4. Wypalanie trawy, palenie słomy lub pozostałości roślinnych na polach w odległości mniejszej niż 100 m od zabudowań, lasów oraz zboża na pniu i miejsc ustawienia stert lub stogów bądź w sposób powodujący zakłócenia w ruchu drogowym, a także bez zapewnienia stałego nadzoru miejsca wypalania – art. 82 § 4 k.w.
5. Nieostrożne obchodzenie się z ogniem w sposób inny niż określony w art. 82 § 1-5 k.w.
6. Pozostawienie małoletniego do lat 7 w okolicznościach, w których istnieje prawdopodobieństwo wzniecenia przez niego pożaru – art. 82 § 6 k.w.

IV. PRZYKŁADY WYKROCZEŃ Z ART. 82 § 1

1. Niedozwolone używanie otwartego ognia, palenie tytoniu i stosowaniu innych czynników mogących zainicjować zapłon materiałów palnych – art. 82 § 1 pkt 1 k.w.
1.1. Uruchomienie dystrybutora paliwowego a następnie polewanie benzyną żarzącego się papierosa.
1.2. Wielokrotne dokonywanie czynności, które mogą spowodować pożar oraz jego rozprzestrzenianie się przez używanie otwartego ognia.
2. Wykonywanie prac niebezpiecznych pod względem pożarowym bez ich wymaganego zabezpieczenia – art. 82 § 1 pkt.
2.1. Podgrzewanie miejsca gdzie znajdowała się zamarznięta rura za pomocą otwartego ognia.
2.2. Wjechanie wózkiem załadowczym do pomieszczenia stodoły bez prawidłowego zabezpieczenia układu wydechowego w wyniku czego doszło do zaprószenia ognia.
3. Używanie instalacji, urządzeń i narzędzi niepoddanych wymaganej kontroli lub niesprawnych technicznie albo użytkowaniu ich w sposób niezgodny z przeznaczeniem lub warunkami określonymi  przez producenta, jeżeli może się to przyczynić do powstania pożaru, wybuchu lub rozprzestrzeniania ognia – art. 82 § 1 pkt 3.
3.1. Użytkowanie termowentylatora w sposób niezgodny z zaleceniami producenta.
3.2. Używanie instalację gazowej oraz użytkowanie przewodów kominowych nie poddanych wymaganej kontroli.
3.3. Użytkowanie instalacji elektrycznej, instalacji gazowej oraz przewodów dymowych i wentylacyjnych niepoddawanych okresowej kontroli.
4. Nieprzestrzeganie zasad bezpieczeństwa przy używaniu lub przechowywaniu materiałów niebezpiecznych pożarowo, w tym gazu płynnego w butlach – art. 82 § 1 pkt 5.
4.1. Przechowywanie w piwnicy dużej ilości materiałów niebezpiecznych pożarowo w postaci benzyny w pojemnikach do tego celu nieprzeznaczonych.
5. Składowanie materiałów palnych pod ścianami obiektu bądź przy granicy działki, w sposób naruszający zasady bezpieczeństwa pożarowego – art. 82 § 1 pkt 9.
5.1. Składanie drewnianych ram okiennych, węgla, drewna, patyków, papy, itp., pod ścianami budynku mieszkalnego wielorodzinnego
5.2. Niebezpieczeństwo pożaru w wyniku używania materiałów pirotechnicznych, wybuchowych oraz broni palnej lub broni palnej sygnałowej było tylko hipotetyczne i mało prawdopodobne.
6. Uniemożliwianie lub ograniczanie dostępu do urządzeń przeciwpożarowych, gaśnic, urządzeń uruchamiających instalacje gaśnicze i sterujących takimi instalacjami oraz innymi instalacjami w pływającymi na stan bezpieczeństwa pożarowego obiektu, wyłączników i tablic rozdzielczych prądu elektrycznego, kurków głównej instalacji gazowej, a także wyjść ewakuacyjnych oraz okien dla ekip ratowniczych – art. 82 § 1 pkt 10 k.w.
6.1. Zablokowanie drzwi i bramy do hali przez zaparkowany pojazd.

V. PRZYKŁADY WYKROCZENIA Z ART. 82 § 2

1. Utrzymywanie urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic w stanie pełnej sprawności technicznej i funkcjonalnej – art. 82 § 2 pkt 3 k.w.
1.1. Nie utrzymywanie w pełnej sprawności technicznej i funkcjonalnej hydrantów zewnętrznych na terenie gminy.
1.2. Nie utrzymywanie w pełnej sprawności technicznej i funkcjonalnej klapy oddymiającej.
2. Zapewnienie usuwania zanieczyszczeń z przewodów dymowych i spalinowych – art. 82 § 2 pkt 7 k.w.
2.1. Uniemożliwienie wejścia kominiarzowi do pomieszczenia, gdzie znajdują się drzwiczki spadowe w celu wybrania sadzy.

VI. PRZYKŁAD WYKROCZENIA Z ART. 82 § 4

1. Wypalanie trawy, słomy lub pozostałości roślinnej na polach w odległości mniejszej niż 100 m od zabudowań, lasów, zboża na pniu i miejsc ustawienia stert lub stogów bądź w sposób powodujący zakłócenia w ruchu drogowym, a także bez zapewnienia stałego nadzoru miejsca wypalania – art. 82 § 4.
1.1. Wypalanie trawy i pozostałości roślinnej w odległości mniejszej niż 100 metrów od zabudowań oraz lasu.

1.2. Wypalanie trawy i pozostałości roślinnej w odległości mniejszej niż 100 metrów od zabudowań oraz niesprawowanego stałego nadzoru nad miejscem wypalenia.

VII. PRZYKŁADY WYKROCZEŃ Z ART. 82 § 5

1. Nieostrożne obchodzenie się z ogniem w inny sposób – art. 82 § 5.
1.1. Używanie środków pirotechnicznych w postaci rac świetlnych, w miejscu gdzie znajdowały się inne osoby.

1.2. Nieostrożne obchodzenie się z ogniem poprzez rozpalenie ogniska, w miejscu sąsiadującym z rosnącymi drzewami iglastymi.

1.3. Nieostrożność obchodzenia się z ogniem poprzez wypalanie gałęzi i pozostałości roślinnych.

VIII. PRZYKŁAD ZBIEGU WYKROCZEŃ

1. Zbieg wykroczeń z art. 82 § 1 pkt 2 i 3 i art. 83 § 1 k.w.

1.1. Instalacja technologiczna oraz elektryczna wykorzystywana do produkcji i dystrybuowania cieczy palnych nie spełniała wymagań z zakresu ochrony przeciwpożarowej i mogła spowodować zapłon par substancji w obiekcie.

IX. PRZYKŁADY OBSZARÓW STYKU WYKROCZEŃ I PRZESTĘPSTW

1. Wykroczenie z art. 82 § 1 pkt 1 k.w. i przestępstwo z art. 164 k.k.
1.1. Użycie na terenie stacji paliw racy świetlnej w pobliżu dystrybutorów paliwa.
2. Wykroczenie z art. 82 § 3 k.w. i przestępstwo z art. 164 k.k.
3. Wykroczenie z art. 82 § 4 k.w. i przestępstwo z art. 163 § 1 pkt 1 lub z art. 164 k.k.
4. Wykroczenie z art. 82 § 5 k.w. i przestępstwo z art. 163 § 1 pkt 1 lub z art. 164 k.k.


Ze wstępu do książki:

W przedmiotowym opracowaniu zostały przedstawione wypowiedzi z 38 opinii biegłych z dziedziny pożarnictwa ustanowionych przy prezesach sądów okręgowych, w tym także biegłych ze Szkoły Głównej Służby Pożarniczej, którzy wydawali opinie na potrzeby 34 sprawach karnych o pożary (podpalenia, zaprószenia ognia, od urządzeń grzewczych, w instalacjach i urządzeniach elektrycznych i w procesach technologicznych) oraz w sprawach okołopożarowych (wybuchy przestrzenne i rozprzestrzeniania się tlenku węgla) oraz ich znaczenia dowodowego w praktyce sądowej.

Ponadto w książce znajdują się 22 wypowiedzi biegłych z innych dziedzin, np.: kominiarstwa, instalacji gazowych, budownictwa, badań chemicznych, medycyny sądowej i innych.

Zredagowane orzeczenia sądowe w rozdziale III i IV zostały ułożone (z nielicznymi wyjątkami) w następującym porządku: przedstawienie treści aktu oskarżenia (z pominięciem innych oskarżeń niż sprawy pożarowe i okołopożarowe), opis okoliczności zdarzenia, wypowiedź  biegłego/biegłych, ocena złożonej opinii biegłego/biegłych przez sąd, ocena zgromadzonego materiału dowodowego przez sąd oraz treść wyroku sądu.

Okres wydania tych orzeczeń obejmuje lata 2014 – 2021.

Opinie ww. biegłych mogą być pomocne biegłym z dziedziny pożarnictwa (ochrony przeciwpożarowej) w wydawaniu opinii w podobnych sprawach karnych.

 

Spis treści:

Wstęp

I. BIEGŁY W POSTĘPOWANIU KARNYM
1.  Postępowanie karne
2.  Status biegłego
3.  Przedmiot opinii biegłego z dziedziny pożarnictwa

II. CHARAKTERYSTYKA PRZESTĘPSTW ZWIĄZANYCH Z POŻAREM I JEGO NIEBEZPIECZEŃSTWEM

1. Narażenie człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu – art. 160 § 1 k.k.
2. Sprowadzenie pożaru stwarzającego zagrożenie dla życia i zdrowia wielu ludzi oraz dla mienia w wielkich rozmiarach – art. 163 § 1 k.k.
3. Sprowadzenie bezpośredniego niebezpieczeństwa pożaru określonego w art. 163 § 1 k.k. – art. 164 § 1 k.k.
4. Zniszczenie mienia przez podpalenie – art. 288 § 1 k.k.
5. Wykroczenia przeciwko zasadom bezpieczeństwa przeciwpożarowego z art. 82 § 1 k.w.

III. PRZYKŁADY PRAKTYCZNE SPRAW SĄDOWYCH O POŻARY

1.    Podpalenia mienia
1.1. Biegły wskazał, że przyczyną pożaru było podpalanie materiałów łatwopalnych znajdujących się w obrębie schodów korytarza piwnicy
1.2. Biegły stwierdził, że płomień rozprzestrzenił się na   ubrania leżące na palnikach kuchni, mogący wskazywać na celowe ich ułożenie ułatwiające zapalenie
1.3. Zdaniem biegłego przyczyną pożaru było podpalenie na co wskazywały trzy niezależne ogniska pożaru o pierwotnym charakterze
1.4. Według biegłego doszło do podpalenia przy pomocy zapalniczki paneli podłogowych i innych elementów drewnianych
1.5. Biegły stwierdził, że wypalenie komory silnika, jak i wypalenia wnętrza pojazdu wskazywały, że obie przestrzenie płonęły intensywnie i długo
1.6. Zdaniem biegłych do zapłonu cieczy musiało dojść albo poprzez bezpośrednie zainicjowanie procesu  spalania przez podpalacza, albo zastosowanie przedmiotu umożliwiającego zwłokę czasową
1.7. Biegły uznał, że miały miejsce okoliczności stwarzające bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia wielu osób
1.8. Biegły nie potrafił przekonywująco uzasadnić obranego przez siebie stanowiska o istnieniu zagrożenia wywołanego ogniem
1.9. Z opinii biegłego z zakresu pożarnictwa wynikało, iż ogień został podłożony w czterech niezależnych punktach mieszkania

2.    Podpalenia człowieka
2.1. Zdaniem biegłego do podpalenia doszło poprzez  uderzenie poszkodowanego, który przewrócił się na  palące się świece
2.2. Biegli wskazali, iż rozmieszczenie i charakter oparzeń wskazują, iż w momencie zapłonu pokrzywdzony znajdował się w pozycji stojącej  lub zbliżonej do niej
2.3. Biegły stwierdził, że pokrzywdzona została polana  benzyną ekstrakcyjną
2.4. Zdaniem biegłego nie jest możliwym upadek pojemnika i rozchlapanie benzyny w taki sposób, aby ogień na poszkodowanym obejmował dłonie,  nogi oraz korpus i twarz
2.5. Biegły wskazał, że przyczyną zdarzenia było użycie punktowego inicjatora termicznego typu – płomień zapałki lub zapalniczki
2.6. Biegły wyraził pogląd, że pokrzywdzony został oblany, gdy znajdował się w pozycji stojącej, a podpalacz znajdował się vis a vis w odległości około 2 metrów

3.    Zaprószenia ognia
3.1. Zdaniem biegłego przyczyną powstania pożaru budynku mieszkalnego było pozostawienie potrawy na uruchomionej kuchence gazowej
3.2. Biegły stwierdził, że zdarzenie zostało wywołane przez przeniesienie się otwartego ognia z wkładu do znicza, który w mieszkaniu został pozostawiony bez nadzoru
3.3. Biegły stwierdził, że przyczyną rozwoju ognia było porzucenie tlącego się niedopałka papierosa w obecności materii palnej
3.4. Biegli wskazali, że przyczyną pożaru było zapalenie pianki poliuretanowej na zbiorniku, w wyniku zaprószenia iskier powstałych wskutek cięcia metalu

4.    Urządzenia grzewcze na paliwa stałe
4.1. W ocenie biegłego przyczyną pożaru w budynku mieszkalnym było nieprawidłowe eksploatowanie urządzenia grzewczego na paliwo stałe
4.2. Biegli wskazali jako przyczynę pożaru zapalenie się  elementów palnych konstrukcji domu od rozgrzanej do wysokiej temperatury rury stalowej przewodu kominowego
4.3. Z opinii biegłego wynikało, iż przyczyną pożaru było zapalenie się sadzy wewnątrz przewodu dymowego komina
4.4. Zdaniem biegłego wystąpiło nieprawidłowe odprowadzanie produktów spalania z kotła przez przewód  dymowy poza budynek
4.5. Z opinii biegłego wynikało, że butelka typu PET, nie jest opakowaniem zapewniającym właściwy transport i przechowanie cieczy łatwopalnej
4.6. Biegły stwierdził, że dopływ powietrza powodował, iż w krótkim czasie następowało przekroczenie temperatury zapłonu gazów i rozładowanie ich ciśnienia poprzez wybuch

5.    Instalacje i urządzenia elektryczne

5.1. Biegły przyjął, że przyczyną pożaru było pozostawienie bez dozoru włączonych odbiorników energii elektrycznej
5.2. Z opinii biegłych wynikało, że pożar został zainicjowany w obszarze  przejścia instalacji elektrycznej przez strop

6.    Procesy technologiczne
6.1. Zdaniem biegłych pożar został zainicjowany w obszarze usytuowania zbiornika zasilającego palniki, do którego przelewano paliwo
6.2. Biegli stwierdzili, że pożar powstał w wyniku samozapalenia się odpadów zgromadzonych w pryzmie
6.3. W opinii biegłego używano instalacji, urządzeń i narzędzi niepoddanych wymaganej kontroli lub niesprawnych technicznie, co mogło się przyczynić  do powstania pożaru

IV. PRZYKŁADY PRAKTYCZNE SPRAW SĄDOWYCH OKOŁOPOŻAROWYCH

1. Wybuchy przestrzenne
1.1. Zdaniem biegłego źródłem inicjacji pożaru były iskry w kominie, do których dotarł gaz poprzez drzwiczki wycierowe komina
1.2. Biegli ustalili, że wybuch gazu w mieszkaniu został spowodowany na skutek wycieku gazu z butli

2.  Rozprzestrzeniania się tlenku węgla
2.1. Zdaniem biegłego do zdarzenia doszło na skutek braku otworów     nawiewnych w stolarce okiennej
2.2. Biegły stwierdził, że nieszczelność przewodu   kominowego znajdowała się  w przestrzeni międzystropowej


Przedmiotowe opracowanie jest pierwszym w Polsce wydawnictwem zwartym podejmującym wybraną problematykę opiniowania spraw o pożary, w przypadku zasięgnięcia opinii biegłego sądowego w sprawach karnych i postępowaniach cywilnych. Wydawnictwo zawiera m.in. propozycje praktycznych rozwiązań w opiniowaniu przez biegłych spraw o pożary.

Książka składa się z jedenastu rozdziałów. W dziesięciu rozdziałach, w sposób syntetyczny przedstawiono omawianą problematykę, natomiast jedenasty rozdział stanowi wykaz, wybranej krajowej literatury dotyczącej statusu biegłego sądowego z dziedziny pożarnictwa (ochrony przeciwpożarowej). Ponadto, w załączniku 2 przedstawiono wykaz imienny wszystkich biegłych sądowych z dziedziny pożarnictwa (ochrony przeciwpożarowej) ustanowionych przy prezesach sądów okręgowych w naszym kraju.

Treść książki została dodatkowo wzbogacona kilkudziesięcioma przykładami zarówno afirmatywnymi jak i negatoryjnymi – przede wszystkim fragmentami aktualnych orzeczeń sądów w postępowaniach w sprawach o pożary – dzięki temu, niewątpliwie podwyższony został walor praktyczny opracowania.

Pogrubioną czcionką wyróżniono te fragmenty tekstu, które według autora zasługują na szczególną uwagę.

Książka nie jest pracą stricte naukową. Przedstawia jednak opis rzeczywistych faktów, które są punktem odniesienia do ich analizy i oceny oraz zawiera 115 przypisów, w tym – obok informacji o danym fragmencie utworu – stanowiących pomocniczy nurt rozważań.

Wydawnictwo kierowane jest przede wszystkim do biegłych oraz kandydatów na biegłych sądowych z dziedziny pożarnictwa (ochrony przeciwpożarowej), wszystkich specjalności.

Spis treści

Wstęp
I. REGULACJE PRAWNE DOTYCZĄCE BIEGŁYCH
II. STATUS BIEGŁEGO
Przykład
III. POWOŁANIE BIEGŁEGO
Przykład
IV. PRZEDMIOT I ZAKRES OPINII
Przykład 1
Przykład 2
Przykład 3
Przykład 4
Przykład 5
Przykład 6
Przykład 7
V. PROCEDURA OPRACOWANIA OPINII
Przykład
VI. KONSTRUKCJA OPINII
Przykład 1
Przykład 2
Przykład 3
Przykład 4
Przykład 5
Przykład 6
Przykład 7
VII. DODATKOWE CZYNNOŚCI BIEGŁEGO PODCZAS SPORZĄDZANIA OPINII
1. Oględziny
Przykład
2. Dokumentacja fotograficzna
3. Eksperyment rzeczoznawczy
Przykład 1
Przykład 2
VIII. WADY OPINII
1. Opinia niepełna
2. Opinia niejasna
Przykład
3. Opinia sprzeczna
Przykład 1
Przykład 2
4. Opinia uzupełniająca
Przykład
IX. KONTROWERSJE WOKÓŁ OCENY SPEŁNIENIA ZNAMION WIELKOŚCI MIENIA I WIELU OSÓB W OPINIACH BIEGŁYCH
Przykład 1
Przykład 2
Przykład 3
Przykład 4
Przykład 5
Przykład 6
X. PRZESŁUCHANIE BIEGŁEGO W SĄDZIE
XI. WYBRANA BIBLIOGRAFIA DOTYCZĄCA BIEGŁYCH Z DZIEDZINY POŻARNICTWA
Załączniki:
1. Wykaz praw i obowiązków biegłego
2. Wykaz imienny biegłych sądowych z dziedziny pożarnictwa (ochrony przeciwpożarowej)
3. Wybrane pytania (w oryginalnym brzmieniu) jakie były kierowane przez organa procesowe w praktyce biegłego z dziedziny pożarnictwa
4. Przykład postanowienia prokuratora o powołaniu biegłego
5. Algorytm postępowania przy ustaleniu wersji o przyczynie pożaru


SPIS TREŚCI

Wstęp
I. POŻAR W UJĘCIU POJĘCIOWYM
1. Przegląd literaturowych definicji pożaru
2. Przegląd leksykograficznych definicji pożaru
3. Pojęcie pożaru stosowane przez jednostki ochrony przeciwpożarowej
4. Pojęcie pożaru w rozumieniu kodeksu karnego
5. Inne, prawne definicje pożaru
Spis literatury

II. PRZESTĘPSTWO POŻARU
1. Sprowadzenie pożaru
1.1. Przykład – pożar w mieszkaniu
2. Sprowadzenie niebezpieczeństwa pożaru
2.1. Przykład – pożar w mieszkaniu
Spis literatury

III. SYSTEMATYKA PRZYCZYN POŻARÓW
1. Klasyfikacje przyczyn powstawania pożarów
1.1. Państwowa Straż Pożarna
1.2. Państwowe Gospodarstwo Leśne „Lasy Państwowe”
1.3. Organa ścigania i wymiaru sprawiedliwości
1.4. Inne podmioty
Spis literatury

IV. PRZYCZYNY POWSTAWANIA POŻARÓW
1. Zjawiska fizyczne w instalacjach i urządzeniach elektrycznych
1.1. Instalacje i urządzenia elektryczne
1.2. Zagrożenie pożarowe wybranych instalacji i urządzeń elektrycznych
1.3. Przykład – pożar od grzałki nurkowej

2. Zjawiska występujące w urządzeniach mechanicznych
2.1. Iskry mechaniczne
2.1.1. Przykład – pożar od iskier mechanicznych
2.2. Tarcie elementów maszyn
2.2.1. Przykład – pożar w wyniku tarcia

3. Zjawiska występujące w nieelektrycznych instalacjach i urządzeniach ogrzewczych
3.1. Piece, trzony kuchenne i piecyki żelazne
3.1.1. Przykład – pożar od drzwiczek paleniska pieca
3.2. Kominki
3.2.1. Przykład – pożar od kanałów systemu DGP
3.3. Przewody kominowe
3.3.1. Przykład – pożar od komina
3.4. Sieć i urządzenia gazowe
3.4.1. Przykład – wybuch butli z gazem płynnym

4. Żarzące i palące się ciała
4.1. Prace spawalnicze
4.1.1. Przykład – wybuch i pożar podczas spawania
4.2. Niedopałki papierosów
4.2.1. Przykład – wybuch i pożar od niedopałka papierosa
4.3. Iskry różnego pochodzenia
4.3.1. Przykład – pożar od iskier z komina

5. Wyładowania atmosferyczne
5.1. Przykład – wybuch i pożar od uderzenia pioruna

6. Elektryczność statyczna
6.1. Przykład – pożar gazu płynnego od wyładowania elektrostatycznego

7. Reakcje chemiczne
7.1. Procesy technologiczne
7.1.1. Przykład – wybuch i pożar w procesie produkcji szarży trójetanoloaminy
7.2. Badania i eksperymenty badawcze
7.2.1. Przykład – pożar podczas analizy gazu LPG

8. Samozapalenia
8.1. Samozapalenie biologiczne
8.1.1. Przykład – pożar w wyniku samozapalenia siana
8.2. Samozapalenie chemiczne
8.2.1. Przykład – pożar w wyniku samozapalenia  natłuszczonej tkaniny
8.3. Samozapalenie fizyczne
8.3.1. Przykład – pożar i wybuch w wyniku samozapalenia zaoliwionego złomu

9. Podpalenia
9.1. Metody i motywy podpaleń
9.2. Sposoby podpaleń
9.2.1. Przykład – podpalenie za pomocą elektrycznego urządzenia zwłoczno-zapalającego
9.3. Wykrywanie akcelerantów pożaru
9.3.1. Przykład – ustalenie rodzaju akceleranta pożaru metodą chromatografii gazowej

10. Różne wersje przyczyny pożaru
10.1. Przykład – dwie niewykluczające się przyczyny pożaru
Spis literatury

V. CZYNNOŚCI NA MIEJSCU POŻARU
1. Czynności operacyjno-rozpoznawcze

2. Oględziny miejsca pożaru
2.1. Prawne uwarunkowania czynności oględzin
2.2. Udział biegłego w oględzinach
2.3. Charakterystyka ogniska pożaru

3. Dokumentacja oględzin
3.1. Protokół oględzin
3.2. Szkic miejsca pożaru
3.3. Dokumentacja fotograficzna
3.4. Urządzenia utrwalające obraz i dźwięk
3.5. Dodatkowa dokumentacja

4. Ujawnianie śladów popożarowych oraz zabezpieczanie materiału do badań
4.1. Ślady na miejscu pożaru
4.1.1. Przyspieszacze pożaru
4.1.2. Instalacje i urządzenia elektryczne
4.1.3. Urządzenia grzejne
4.1.4. Urządzenia mechaniczne
4.1.5. Urządzenia technologiczne
4.1.6. Wyładowanie atmosferyczne
4.1.7. Samozapalanie siana
4.1.8. Przewody kominowe
4.2. Zabezpieczenie materiału do badań
4.2.1. Przyspieszacze pożaru
4.2.2. Urządzenia i instalacje elektryczne
4.2.3. Urządzenia grzejne
4.2.4. Urządzenia mechaniczne
4.2.5. Samozapalenia
4.2.6. Spalone dokumenty
4.2.7. Niekompletny materiał dowodowy
4.2.7.1. Przykład – niekompletne zabezpieczenie materiału dowodowego do badań
4.3. Zestaw do wykrywania i zabezpieczania materiału
Spis literatury

VI. CZYNNOŚCI PO WSZCZĘCIU POSTĘPOWANIA
1. Osobowe materiały dowodowe
1.1. Zeznania świadków
1.1.1. Przykład – pytania kierowane do świadków, którzy pierwsi zauważyli pożar
1.1.2. Przykład – pytania kierowane do świadków pożaru
1.1.3. Przykład – pytania kierowane do świadków pożaru w  budynku mieszkalnym
1.1.4. Przykład – pytania kierowane do świadków pożaru, w budynku remontowanym, na terenie budowy lub budynku oddanym do użytku
1.1.5. Przykład – pytania kierowane do świadków pożaru powstałego w wyniku zwarcia w instalacji elektrycznej pojazdu
1.2. Zeznania pokrzywdzonego
1.2.1. Przykład – pytania kierowane do pokrzywdzonego
1.3. Zeznania uczestników działań ratowniczych
1.3.1. Przykład – pytania kierowane do strażaków uczestniczących w działaniach ratowniczych
1.3.2. Przykład – pytania kierowane do strażaka kierującego działaniem ratowniczym
1.4. Zeznania podejrzanego
1.4.1. Przykład – pytania kierowane do podejrzanego

2. Dokumentacja pomocnicza
2.1. Dokumentacja popożarowa
2.2. Czynności kontrolno-rozpoznawcze Państwowej Straży Pożarnej

3. Monitoringi wizyjne, fotografie i filmy okolicznościowe oraz wykonywane przez strażaków
3.1. Przykład – skazanie podpalacza na podstawie monitoringu

4. Ekspertyzy w sprawach o pożary
4.1. Metodyka badań w sprawach o pożary
4.1.1. Wybrane metody badań
4.1.1.1. Metoda klasycznej analizy chemicznej
4.1.1.2. Metoda chromatografii gazowej
4.1.1.3. Metoda wysokosprawnej chromatografii cieczowej
4.1.1.4. Metoda spektrofotometrii
4.1.1.5. Metoda spektrometrii masowej
4.1.1.6. Metoda spektrografii emisyjnej
4.1.1.7. Metoda fluorescencyjna analizy rentgenowskiej
4.1.1.8. Metoda metalograficzna
4.1.1.9. Metoda defektoskopowa
4.1.1.10. Metoda mikrobiologiczna
4.1.1.11. Metoda eksperymentalna

5. Organizacja ekspertyz

6. Rodzaje ekspertyz
6.1. Wybrane ekspertyzy kryminalistyczne
6.1.1. Badania mechanoskopijne
6.1.1.1. Przykład – ustalenie sprawcy podpalenia na podstawie badania świecy
6.1.2. Badania fizyczne
6.1.2.1. Przykład – ustalenie przyczyny zapalenia słomy w pneumatycznym transporterze
6.1.3. Badania chemiczne
6.1.3.1. Przykład – wykluczenie podpalenia dywanu za pomocą płynu łatwopalnego
6.1.4. Badania daktyloskopijne
6.1.4.1. Przykład – ustalenie sprawcy podpalenia na podstawie śladu linii papilarnej
6.1.5. Badania eksperymentalne
6.1.5.1. Przykład – ustalenie pożaru od ogrzewacza wnętrzowego
6.1.6. Inne rodzaje badań
6.1.6.1. Przykład – ustalenie sprawcy podpalenia na podstawie badania traseologicznego
6.2. Ekspertyzy niekryminalistyczne
6.2.1. Przykład – badanie przebiegu pożaru w mieszkaniu metodą symulacji komputerowej
6.3. Ekspertyzy kompleksowe
6.3.1. Przykład – ustalenie sposobu podpalenia lasu

7. Eksperyment procesowy
7.1. Przykład – ustalenie sposobu podpalenia wagonów osobowych
7.2. Dokumentacja eksperymentu

8. Wizja lokalna
8.1. Przykład – podpalenie budynków gospodarczych
8.2. Dokumentacja wizji lokalnej
Spis literatury

Ze wstępu do książki:

Treść książki oparto na dostępnej literaturze, przykładach z życia oraz wieloletnim doświadczeniu autora przy ustalaniu przyczyn pożarów i współpracy z organami ścigania. Praca skierowana jest przede wszystkim do biegłych i kandydatów na biegłych sądowych z dziedziny pożarnictwa (ochrony przeciwpożarowej), funkcjonariuszy Policji i Państwowej Straży Pożarnej a także innych osób zajmujących się problematyką ustalania przyczyn pożarów. Może być też przydatna osobom prowadzącym szkolenia z zakresu ochrony przeciwpożarowej.

Opracowanie składa się z sześciu rozdziałów (spis treści poniżej). Zawiera zbiór 50. fotografii  wykonanych  w związku z postępowaniami w sprawach o pożary, ilustrujące wybrane treści książki. Dodatkowo opracowanie zostało wzbogacona 43. przykładami, dzięki temu podwyższony został walor praktyczny opracowania.

Publikacja nie jest pracą stricte naukową, lecz popularyzującą wiedzę z zakresu dochodzenia popożarowego.

Zamówienie należy składać na adres mailowy: biuro.sbbp@tlen.pl

W ustalaniu przyczyny pożaru najważniejszym zadaniem jest wykrycie ogniska pożaru, czyli miejsca, w którym zaczął się proces spalania. Aby tego dokonać, należy ujawnić i zbadać ślady zniszczeń termicznych oraz kierunek rozprzestrzeniania się ognia. Umiejscowienie, kształt i barwa śladów popożarowych nie dla wszystkich jest zrozumiała i dlatego do ich  odnalezienia, odczytania i identyfikacji wymagany jest udziału w oględzinach miejsca pożaru biegłego sądowego z dziedziny pożarnictwa.

Poniżej prezentuję dwa zdjęcia: pierwsze to przykład typowego zdjęcia dowodowego, które zazwyczaj wykonywane jest przez technika kryminalistyki Policji podczas oględzin miejsca pożaru. Drugie to identyczne zdjęcie ze wskazówkami biegłego sądowego z dziedziny pożarnictwa, który analizując je oznaczył ślady dowodowe (popożarowe), wskazujące na miejsce ogniska pożaru.

Proponuje skupić się na pierwszym zdjęciu i spróbować samemu znaleźć te ślady dowodowe a następnie porównać z drugim zdjęciem.

Dla doświadczonego biegłego na tym zdjęciu znajduje się duża ilość informacji, które są przydatne do ustalenia miejsca powstania pożaru.

Zdj.1.

Pomimo akcji gaśniczej i użycia środka gaśniczego, na pogorzelisku możliwe jest ujawnienie i zidentyfikowanie charakterystycznych śladów popożarowych.

Opis każdego z ponumerowanych elementów śladów znajduje się poniżej:

Zdj.2.

1. Częściowo nadpalona opona koła roweru.

2. Spalone siedzisko i oparcie krzesła obrotowego, którego resztki znajdują się na posadzce.

3. Zdeformowana od wysokiej temperatury butelka z tworzywa sztucznego pochylona w kierunku ogniska pożaru.

4. Spalona część pojemnika plastikowego.

5. Okopcenie ściany w kształcie zbliżonym do litery „V” (tzw. ślad stożka pożaru) rozszerzający się ku górze.

6. Silne nadpalona lewa część siedziska i oparcia krzesła.

7. Silnie nadpalony element dekoracyjny półki ściennej.

8. Zwęglony element półki ściennej.

Na podstawie analizy zidentyfikowanych śladów popożarowych biegły ustalił miejsce ogniska pożaru, które znajdowało się na siedzisku krzesła obrotowego.

Opracował: Tomasz Sawicki


Foto Tomasz Sawicki

W praktyce pożarniczej i kryminalistycznej znane są przypadki spowodowania pożarów przez zwierzęta, o to kilka przykładów:

W japońskiej miejscowości Shizucka półtorametrowej długości wąż owinął się dookoła przewodu elektrycznego, powodując spięcie i pożar. Zwęglone resztki gada znaleziono po ugaszeniu pożaru.

W Puddledock w Wielkiej Brytanii spalił się zabytkowy dom, z dachem krytym słomą. Po dokładnym zbadaniu zgliszcz okazało się, że pożar spowodował szczur, który wdrapał się na dach budynku i tam zdechł po spożyciu trucizny zawierającej związki fosforu. Kiedy szczur zaczął się rozkładać, rozpadły się też związki fosforu i powstał wolny fosfor, który jest substancją bardzo łatwopalną. Wskutek zetknięcia z tlenem nastąpiło samozapalenie, od którego zajęła się słoma na dachu a następnie cały dom.

Równie niebezpieczne mogą okazać się gryzonie. Na przykład w sypialni mieszkania powstał pożar. Podczas czynności dochodzeniowo-śledczych ustalono, że ognisko pożaru było zlokalizowane w okolicy dolnej części ściany i podłogi w rogu sypialni, przy oknie. W tym miejscu obok łóżka, stał stolik z nocną lampką, której szczątki wraz z przewodem elektrycznym zostały zabezpieczone do badań laboratoryjnych. W odległości 1,5 metra pod oknem leżał martwy szczur. W celu ustalenia przyczyny pożaru, badaniom poddano dwużyłowy przewód lampki nocnej, na której ujawniono stopienie przewodu występujące w odległości 35 cm od wtyczki. W tym miejscu można było dostrzec na zachowanej części izolacji przewodu, nagryzienie z odciskami zębów. Ponadto, na innym odcinku przewodu stwierdzono nadgryzienia izolacji przewodu. Oględzinom poddano martwego szczura, u którego stwierdzono opalenie wąsów a także na odcinku kilku milimetrów wokół otworu gębowego ślady świadczące o działaniu wysokiej temperatury. Na języku oraz w otworze gardłowym znaleziono mikroślady w postaci białego oraz zwęglonego materiału izolacyjnego przewodu. W zawartości żołądka ujawnione zostały podobne ślady oraz pojedyncze ścinki miedzianego drutu i półtoramilimetrowy kawałek przewodu. Resztki przewodu znalezione w zawartości żołądka i zmiany stwierdzone w okolicy pyska szczura, a także ślady występujące na przewodzie elektrycznym od lampki nocnej pozwoliły na wysunięcie wniosku, że przyczyną powstania pożaru było nadgryzienie przewodu elektrycznego przez szczura, które doprowadziło w punkcie rozdziału przewodu do powstania łuku elektrycznego i w konsekwencji do zapalenia znajdującego się w pobliżu materiału palnego.

W innym przypadku pożar powstał w samochodzie osobowym. Podczas jazdy ulicami miasta spod maski samochodu zaczął wydostawać się dym a komora silnika zaczęła się palić. Pożar, po zatrzymaniu pojazdu został ugaszony w zarodku przez kierowcę innego pojazdu, za pomocą gaśnicy samochodowej. Samochód, po pożarze został poddany szczegółowym oględzinom w celu ustalenia przyczyny powstania pożaru. Z uwagi na szybkie ugaszenie ognia i niewielkie rozmiary pożaru, zniszczenia wewnątrz komory silnika były niewielkie. Podczas czynności dochodzeniowo-śledczych stwierdzono nietypowe uszkodzenie zewnętrznej powłoki węża chłodnicy wykonanej ze sztucznego kauczuku, łączącego chłodnicę z silnikiem. Ślady zniszczenia powłoki węża wskazywały, że mogły być spowodowane celowym działaniem człowieka, prawdopodobnie poprzez nacięcie ostrym narzędziem. Dalsze dokładne oględziny komory silnika ujawniły w niej resztki spalonej suchej trawy, gałązek, skorupek ślimaków – ułożone w kształcie gniazda oraz spalone szczątki szczurów. Na podstawie tak ujawnionych śladów stwierdzono, że szczury uwiły sobie gniazdo w komorze silnika i na skutek przegryzienia (zjedzenia) zewnętrznej powłoki izolacji węża chłodniczego spowodowały w konsekwencji pożar pojazdu. Jak ustalono, uszkodzony wąż był przyczyną wycieku płynu chłodniczego z układu chłodzenia, co w konsekwencji spowodowało zmniejszenie chłodzenia silnika podczas jego pracy a co za tym idzie nadmierny wzrost jego temperatury. Wysoka temperatura promieniowania cieplnego silnika pojazdu i akumulacja ciepła w komorze silnika, spowodowała zapalenie się gniazda szczurzego przy bloku silnika a w konsekwencji pożar w komorze silnika.

Jednym z bardziej znanych kierowcom drapieżników są kuny domowe, które powodują uszkodzenia gumowych elementów, w szczególności przegryzając samochodowe izolacje przewodów elektrycznych, chłodniczych i hamulcowych. Zdarza się, że w wyniku takich uszkodzeń instalacji elektrycznych dochodzi do pożaru w komorze silnika.

Inny przykład pożaru, którego sprawcą była kuna miał miejsce w pomieszczeniu rozdzielni elektrycznej średniego napięcia. Po ugaszeniu pożaru przez strażaków i przeprowadzonych oględzinach okazało się, że kuna przedostała się kanałem, którymi biegną kable elektryczne do miejsca zwanego polem łączników szyn, gdzie szyny znajdują się pod napięciem. Kuna wchodząc na te szyny spowodowała ich zwarcie, a tym samym wywołała pożar znajdujących się w pomieszczeniu urządzeń. Zwierzę oczywiście zginęło na miejscu.

Kot,  jak wiadomo chętnie wyleguje w miejscach ciepłych (pod piecem, w słońcu). Opisany przypadek dotyczy pożaru w gospodarstwie gdzie właśnie kot wzniecił pożar. W tym przypadku wysypano z pieca na podwórze popiół, a że był jeszcze ciepły, rozłożył się na nim kot. W popiele były jeszcze kawałki rozpalonych węgli. Po krótkim czasie przepaliły się włosy na skórze kota i rozpalone węgielki przysadziły się do skóry kota. Poparzony kot począł biec po podwórzu, i wbiegł do otwartej stodoły gdzie zagrzebał się w słomę. Kawałek rozpalonego węgla na futrze kota dostał się przez to do słomy, która się zapaliła a w konsekwencji powstał pożar, niszczący drewnianą stodołę wraz zawartością.

Zagrożenie pożarem powodują także ptaki np. kawki. Ten ptak z rodziny krukowatych czasami znosi znalezione „błyskotki” do gniazda. Znany jest przypadek, kiedy kawki podnosiły z ziemi nieugaszony niedopałek papierosa i w dziobie przenosiły go do gniazda zlokalizowanego w stodole, gdzie następnie po pewnym czasie powstał pożar. Podobne zachowania zaobserwowano także wśród gołębi i wróbli.

Większe ptaki też mogą spowodować pożary. Na przykład żyjące w Australii niektóre gatunki ptaków z rodziny jastrzębiowatych oraz sokołowatych, które przenoszą w szponach tlące się gałązki z pożarzyska w nowe rejony nieobjęte ogniem, wywołując w ten sposób nowe pożary.

Ostatnio przeczytałem o pożarze, który wywołał pies, który został sam w domu. Otóż zwierzę uruchomiło łapą mikrofalę, w środku której znajdowała się paczka z bułkami. Po chwili pojawił się ogień, który rozprzestrzenił się na inne sprzęty. Właściciel otrzymał informację o pożarze dzięki aplikacji w telefonie, przez co mógł szybko wezwać pomoc. Pożar szybko ugaszono a pies nie odniósł żadnych obrażeń.

Opracował: Tomasz Sawicki

 

 


Zdjęcie autorstwa David Mark z serwisu Pixabay
Data i miejsce Opis zdarzenia Przyczyna Ofiary/ zniszczenia
25.08. 1956

Chorzów

Pożar w oddziale III, pokład 510 w Kopalni Węgla „Chorzów”. Wskutek pożaru nastąpiło odwrócenie prądu powietrza, powodując zadymienie znacznej części kopalni. W strefie zagrożenia było 260 ludzi

zaprószenie ognia lub zapalenie od zatarcia się krążników przenośnika taśmowego od zatrucia gazami pożarowymi, w czasie wycofywania się załogi zginęło 30 osób a 9 zostało lekkiego zatrucia
28.08.1958

Zabrze

Pożar i wybuch na głębokości 300 m w Kopalni Węgla Kamiennego „Makoszowy”. Jako pierwsza zapaliła się drewniana opinka obudowy przekopu i kaszt drewniany, później zaczął się palić węgiel, zalegający w pokładzie 412/2. Wytwarzające się gazy i dymy przedostawały się z prądem świeżego powietrza do innych oddziałów kopalni. W strefie zagrożenia znalazło się 337 górników zaprószenie ognia wskutek cięcia aparatem acetylenowym wystającej z ociosu żelaznej stropnicy wskutek zatrucia gazami pożarowymi (głównie tlenkiem węgla) zginęło 72 górników, a 87 doznało ciężkiego zatrucia.
13.12.1961

Gdańsk

Pożar na pokładzie statku „Maria Konopnicka” w basenie portowym Stoczni Gdańskiej. Pożar wybuchł w przedziale maszynowym prawdopodobnie zapalenie się paliwa podczas prac spawalniczych na rurociągu zginęło 21 pracowników stoczni
26.06.1971

Czechowice Dziedzice

Pożar na terenie rafinerii paliw. W czasie gaszenia do zbiornika dostało się kilkadziesiąt tysięcy litrów wody, która była podgrzewana przez palącą się na tacy ropę. Woda osiągnęła temperaturę wrzenia i zaczęła przebierać ku górze zbiornika. Podnosząc lżejszą ropę naftową spowodowała jest wyrzut miejscowo na odległość ponad 200 m. Po wybuchu ogień rozprzestrzenił się na wydział ABT (destylacji acetonem, benzenem i toluenem), front odbioru ropy i stojące tam cysterny, kolumny destylacyjne uderzenie pioruna w kominek oddechowy zbiornika ropy bezpośrednio zginęło 33 strażaków i żołnierzy, 105 osób zostało rannych. W wyniku odniesionych ran i oparzeń zmarło jeszcze 4 ratowników
1.02.1976

Gdańsk

Wybuch gazu w dwupiętrowym budynku mieszkalnym przy ul. Struga 12 śmierć poniosło 18 mieszkańców budynku a 11 zostało rannych
22.06.1976

Żmigród

Wybuch mieszaniny pyłowo-powietrznej oraz pożar w hali przerobu mechanicznego Żmigrodzkich Zakładach Roszarniczych „Żmilen” prawdopodobnie iskra mechaniczna powstała przy maszynie produkcyjnej śmierć poniosło 20 osób, 3 osoby zostało rannych
15.02.1979

Warszawa

Wybuch gazu w banku PKO tzw. “Rotundzie”. Wydobywający się z zaworu gaz przez kanał dostał się do wnętrza “Rotundy” i eksplodował pęknięcie kopuły zaworu śmierć poniosło 49 osób a 110 zostało rannych,budynek rotundy został zniszczony w 70%
17.06.1980

Gdańsk

Wybuch na budowanym statku rybackim tzw. „tuńczykowcu” w Stoczni Północnej niewłaściwe użycie benzyny ekstrakcyjnej zginęło na miejscu 18 osób, a 10 zmarło w szpitalu.
31.10.1980

Górna Grupa

Pożar w szpitalu psychiatrycznym, w którym przebywało 320 pacjentów prawdopodobnie pozostawienie niedopałka papierosa w łóżku szpitalnym zginęło 54 pacjentów, 2 następne zmarły w szpitalu a 31 pacjentów zostało rannych
27.04.1981

Szczecin

Pożar restauracji „Kaskada”. Od powstania pożaru do jego rozprzestrzenienia się na cały, trzypiętrowy budynek, upłynęło 10-12 minut iskrzenie w gniazdku elektrycznym zginęło 14 osób, budynek uległ całkowitemu zniszczeniu
7.12.1983 Łódź Wybuch gazu w wielorodzinnym budynku mieszkalnym na osiedlu Retkinia przy ul. Dzierżyńskiego 6. Wybuch spowodował zawalenie się części budynku uszkodzenie mechaniczne przyłącza gazowego podczas prac ziemnych zginęło 8 osób, a 3 żywe osoby zostały odnalezione pod gruzami
26.08.1992

Kuźnia Raciborska

Pożar lasu w trzech nadleśnictwach: Rudy Raciborskie, Rudziniec i Kędzierzyn – Koźle prawdopodobnie iskra spod kół hamującego pociągu 3 osoby zginęły, 50 osób odwieziono do szpitala. Spaleniu uległo 9062 ha lasu
20.05.1993

Krupski Młyn

Wybuch dynamitu „Dynex” konfekcjonowanego w Zakładach Tworzyw Sztucznych „Nitro-Erg” zginęło 6 pracowników, całkowite zniszczenie jednego z obiektów przemysłowych
29.08.1994

Łódź

Pożar w kamienicy przy ul. Sienkiewicza zginęło 6 osób a 6 osób z obrażeniami przewieziono do szpitala
24.11.1994

Gdańsk

Pożar hali widowiskowej Stoczni Gdańskiej. Do tragedii doszło podczas koncertu rockowego, na którym bawiło się prawie tysiąc osób prawdopodobnie podpalenie zginęło 7 osób, około 320 osób odniosło obrażenia
14.04.1995

Gdańsk

Wybuch gazu w wieżowcu. Budynek mieszkalny został poważnie uszkodzony – zapadła się całkowicie dolna kondygnacja. Ponieważ uszkodzony budynek groził w każdej chwili zawaleniem, ekipy ratunkowe podjęły trudną decyzję o wysadzeniu pozostałej części budynku prawdopodobnie rozmyślne wykręcenie odwadniaczy gazowych zginęły 22 osoby a 12 zostało rannych
18.02.2004

Oleśnica

Pożar i wybuch butli gazowej w trzykondygnacyjnym budynku mieszkalnym z poddaszem użytkowym zginęło 6 osób a 5 zostało rannych w tym 2 ratowników
01.03.2006

Kiniki

Pożar domu mieszkalnego. Cały budynek spłonął, w czasie pożaru zawalił się strop domu prawdopodobnie zaprószenie ognia zginęło 6 osób – rodzeństwo w wieku od 7 miesięcy do 16 lat.
21.11.2006

Ruda Śląska

Zapaleniu i wybuchu metanu w wyrobisku a w konsekwencji wybuchł pyłu węglowego w Kopalni Węgla Kamiennego „Halemba” zaniechania profilaktyki przeciw zagrożeniom naturalnym zginęło 23 pracowników
28.02.2007

Kraków

Wybuch przestrzenny gazu i pożar w 7-piętrowym budynku wielorodzinnym prawdopodobnie nielegalne pobieranie gazu zginęła 5-cio osobowa rodzina. W promieniu 100 metrów z okien budynków wypadły szyby
13.04.2009

Kamień Pomorski

Pożar trzykondygnacyjnego hotelu socjalnego. W hotelu zameldowanych było 77 osób. Cześć osób wyskakiwała z okien płonącego budynku prawdopodobnie zwarcie w instalacji elektrycznej zginęło 23 osób w tym 13 dzieci, 21 osób, w tym 1 strażak zostało rannych
18.09.2009

Ruda Śląska

Wybuch i pożar metanu w Kopalni Węgla Kamiennego „Wujek” nastąpiło zwarcie w przewodzie zasilającym urządzenie chłodnicze, które spowodowało zapłon, a w konsekwencji wybuch metanu zginęło 20 osób a 35 zostało rannych

30.12.2011

Bielsko Biała

Pożar drewnianego budynku mieszkalnego. Po przybyciu na miejsce zdarzenia okazało się, że ogniem objęty był prawie cały drewniany budynek mieszkalny (parterowy z poddaszem użytkowym, kryty papą). prawdopodobnie elektryczne urządzenie grzewcze pozostawione bez nadzoru 8 osób zginęło, 1 osobę uratowano.

opracował: Tomasz Sawicki